محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )

111

قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )

[ قسم ] و زقى و آن آنست كه باشد شكم در آن حالت مانند مشك پر باد - و [ قسم ] لحمى و آن آنست كه باشد جسم ازو متورم بورم رخو بهر سه حركت يعنى نرم و سست كه پنهان مىشود بفرو بردن انگشتان و علاجش در ابتداء در نوعين اولين پس قى كردنست و ليكن در ثالث پس فصد است و ليكن بعد استحكام پس تلئين طبيعت است با هليله زرد و غازيقون و خيار شنبر و آب شهتره و كاسنى صحرائى مرة بعد مرة تا اينكه نيكو گردد - فصل هفدهمين در درد طحال يعنى سپرز و [ آن ( اگر باشد ) با سياهى رنگ و رنگينى قاروره ] آن ( اگر باشد ) با سياهى رنگ و رنگينى قاروره پس علاجش فصد سليم است از دست يسرى و نوشيدن عصارهء برگ گلنار و كاسنى تر مع سكنجبين بزورى [ ( و اگر باشد ) بان كمودت رنگ يا سبزى و باشد معده ضعيف و هضم روى ] ( و اگر باشد ) بان كمودت رنگ يا سبزى و باشد معده ضعيف و هضم روى علاجش خوردن ايارج فيقرا و تلطيف غذا است و ادرار بول است بماء الاصول و به زور و شراب كهنه ريحانى و تضميد طحال -